-
1 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
CONCEPT Ggz: meer geld en personeel, langere wachttijden voor de zwaarste patienten
De uitgaven aan curatieve ggz in de Zvw stegen van 3,3 mld euro (2015) naar ca. 5,6 mld (2024) en het aantal werkenden in de ggz van ca. 83.000 (2010) naar 110.000 (2024). Toch stonden er in oktober 2024 108.878 wachtplekken open, waarvan 62.598 langer dan de Treeknorm van 14 weken (rond 2009 ca. 16.700 te lang wachtenden). Juist de zwaarste patienten wachten het langst: gemiddeld ca. 17 weken bij psychose, 32 weken bij persoonlijkheidsstoornissen en ca. 60 weken bij complexe of meervoudige problematiek. Het aantal klinische bedden ging van ca. 112 per 100.000 inwoners (2012) naar ca. 50 nu (src:1244). Mensen met een ernstige psychische aandoening leven naar schatting 11 tot 15 jaar korter, vooral door somatische ziekte.
Volgens Vinkers en Jeurissen (src:1244) vooral een allocatie- en stelselprobleem, geen middelentekort: groei werd opgevangen in lichte zorg (POH-ggz 116.000 naar 566.000 patienten 2012-2017) terwijl de specialistische ggz daalde (681.000 naar 533.000); omzetplafonds en contractering; onvolledige risicoverevening (0,8% van verzekerden veroorzaakt twee derde van de ggz-uitgaven); bedden afgebouwd zonder volledige opbouw van ambulante capaciteit; versnippering over Zvw, Wlz, Wmo, forensische zorg en gemeenten; administratieve last en schaarste aan psychiaters en klinisch psychologen. Beschrijvende systeemanalyse, geen bewezen causaliteit.
Bronnen bij deze analyse
- De Nieuwe Wereld #2358: Verkeerd Beleid Bedreigt Onze Zorg - Jona Walk en prof. dr. Patrick Jeurissen (interview, YouTube, 5-9-2026)online
- Vinkers CH, Jeurissen PPT. Wachttijden in de Nederlandse ggz: een systeemanalyse van zorgvraag, zorgorganisatie en stelselprikkels. Whitepaper, juli 2026, versie 1.0online
- Akwa GGZ-standaarden: Generieke module Somatische screening (geautoriseerd 7-10-2024)online
Datapunten bij deze analyse
- 1245 bedden per 100.000 inwoners Psychiatrische bedden per 100.000 inwoners: ca. 112 (2012), 83 (2018), ca. 50 nu: ruim gehalveerdbron
- 1243 EUR per jaar Uitgaven curatieve ggz Zvw: 3,3 mld euro (2015) naar ca. 5,6 mld (2024)bron
- 1250 jaren Verschil levensverwachting laagste vs hoogste inkomensgroep: 9,3 jaar (2021/2024), was 5,7 (2007/2010); gezond 23,1 jaarbron
- 1244 aantal werkenden Werkenden in de ggz: ca. 83.000 (2010) naar ca. 110.000 (2024), meer dan 30% groeibron
- 1247 weken Gemiddelde wachttijd: ca. 17 weken psychose, 32 weken persoonlijkheidsstoornis, ca. 60 weken complexe problematiekbron
- 1246 aantal wachtplekken boven Treeknorm Ggz-wachtplekken oktober 2024: 108.878, waarvan 62.598 langer dan Treeknorm (rond 2009 ca. 16.700)bron
- 1249 jaren minder levensverwachting Levensverwachting bij ernstige psychische aandoening naar schatting 11 tot 15 jaar lager; alle ggz-diagnosen 8,3 jaar (2015)bron
- 1248 EUR per jaar Onderschrijding budgetkader geneeskundige ggz 2013-2017: 261 tot 344 mln per jaar, samen ruim 1,5 mldbron
Het dossier
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- CONCEPT Herstel: voorrang voor de zwaarste ggz-patienten plus jaarlijkse somatische screeningMensen met complexe psychische problematiek wachten gemiddeld ca. 60 weken (dp:1247), terwijl ggz-uitgaven en personeel stegen (dp:1243, dp:1244). Geef ernstige en complexe problematiek voorrang in zorginkoop, pas omzetplafonds en risicoverevening daarop aan, beleg regionale verantwoordelijkheid en herstel klinische capaciteit waar nodig. Voer de jaarlijkse somatische screening voor EPA-patienten verplicht uit (src:1251).
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
