Biogas
Dossier
Energie
KRO Reporter De biogas beerput
Mestgas uit de veehouderij is niet groen. Toch telt de overheid het als hernieuwbaar en betaalt ze ervoor: in de SDE++-ronde van 2025 ging 602 miljoen euro naar vergisting tot groen gas, en vanaf 2027 betalen huishoudens mee via de bijmengverplichting. Zo krijgt mest een verdienmodel dat de veestapel in stand houdt, een perverse prikkel. Burgerplatform wil als stopmaatregel dat mestgas niet meer als groen gas meetelt voor subsidie of bijmengverplichting, met het geld naar warmtepompen en isolatie; volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 330 miljoen euro per jaar op.
-
1 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse
Probleem, grondoorzaak en impact
Analyse dossier
Mestvergisting en groen gas uit mest: kosten van het beleid (SDE++ en bijmengverplichting) en gemiste kansen
De overheid stimuleert groen gas uit mest via de SDE++ (ronde 2025: 602 mln euro voor biomassavergisting tot hernieuwbaar gas, 291 euro/t; 2008-2020 al 460 mln betaald aan mestvergisting) en vanaf 2027 via de bijmengverplichting groen gas (0,63 tot 2,85 Mt/jr, buy-out 450-527 euro/t, tot 9 ct/m3 en 90 euro/jr per huishouden). Mest levert circa 63% van de beoogde reductie. De kosten per vermeden ton (170-450 euro/t) liggen ver boven de CO2-schaduwprijs (50/130/160 euro/t), ongeveer de helft van het klimaatvoordeel is vermeden methaan uit mestopslag (mestbonus) die afhangt van het in stand houden van de veestapel, en methaanlekkage en het ammoniakeffect zijn onzeker. Aanleiding: Urgenda (22-9-2026, secundaire bron).
Grondoorzaak
Klimaat- en energiebeleid behandelt mest uit de intensieve veehouderij als reststroom zonder ketenemissies en beloont vermeden methaan uit opslag. Daardoor krijgt het mestvolume een verdienmodel (lock-in) terwijl de oorzaak, de omvang van de veestapel (analysis 61), buiten beeld blijft.
Financieel lek
€
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
6 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
7 /10
Bronnen bij deze analyse
- Aanbieding nader rapport wetsvoorstel Wet bijmengverplichting groen gas (WJZ/105461052, 23-4-2026)online
- Aanbod versnelling productie groen gas: Het kan wel, Nederland van het slot door groen gas met RENURE (25-6-2026)online
- Advies basisbedragen SDE++ 2026 (PBL-publicatie 5698, gecorrigeerde versie juli 2026), hoofdstuk 17 CO2-afvang en -opslagdocumentonline
- Amendement van het lid Teunissen, Kamerstuk 36947 nr. 48 (ontvangen 5-10-2026): groen gas uit dierlijke mest uitgesloten van inboeken in het GGE-registeronline
- Brandbrief grootschalige mestvergisting (16 organisaties, september 2026)online
- Eerste Kamer wetsvoorstel 36.947 Wet bijmengverplichting groen gas - stand van zakenonline
- Groengas is niet zo groen (nieuwsbericht 22-09-2026)online
- Kabinet wil groengas verplicht maken, maar energiebedrijven waarschuwen voor hogere rekening (Trouw, 6-10-2026)online
- Kamer stemt voor meer groen gas, ondanks zorgen over mest en energierekening (NU.nl, 6-10-2026)online
- Kamerbrief openstelling SDE++ 2026 (Kamerstuk 31239, nr. 444, 13-02-2026)documentonline
- Kamerbrief Resultaten SDE++ 2025 en openstelling SDE++ 2026 (Kamerstuk 31239, nr. 461, 3-7-2026)online
- LinkedIn-post Christine Teunissen (PvdD) over aangenomen wet groen gas (bruin gas uit mest), 6-10-2026online
- Mest wordt niet vuiler als je de koe anders verdeelt (reactie op Urgenda/Kalavasta, 25-9-2026)online
- Notitie ketenemissies groengasonline
- PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)documentonline
- Stemmingsuitslag Tweede Kamer 6-10-2026: Wet bijmengverplichting groen gas (36947) en amendementenonline
- Tweede Kamer stemt voor groen gas-wet, met dank aan twijfelend Pro (de Volkskrant, 6-10-2026)online
- Wat is de bijmengverplichting groen gas? (jaarverplichting en buy-out)online
- Wet bijmengverplichting groen gas door Tweede Kamer (Boerderij, 6-10-2026)online
- Klimaat- en Energieverkenning 2025documentonline
- Landelijke beeindigingsregelingen veehouderij - Resultaten verantwoordingsonderzoek 2024 LVVN (21-05-2025)documentonline
- Mestvergisting: kans voor stikstofreductie en nieuw bedrijfsperspectief landbouw (oplegnotitie, 4-4-2025)online
- Stikstofemissies naar lucht (dossier stikstof)online
- Kamerbrief bijmengverplichting groen gas (2024D04913, februari 2024)online
- Meerkosten en impact bijmengverplichting groengas (CE Delft 240253)online
- CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1online
- Methaanlekkage bij mestvergisters: kwalitatieve screening van 10 Jumpstart mono-mestvergisters (Wageningen Livestock Research rapport 1439)online
- Milieutechnologieen in de melkveehouderij tegen klimaatverandering (Wageningen Livestock Research rapport 1419)online
- Richtlijn (EU) 2018/2001 (RED, gewijzigd bij Richtlijn (EU) 2023/2413, RED III), art. 29 lid 14: lidstaten kunnen aanvullende duurzaamheidscriteria voor biomassabrandstoffen vaststellenonline
- Antwoord op Kamervragen over subsidie voor mestfabrieken (Aanhangsel Handelingen TK 2020-2021, nr. 2190)online
- Effect mestvergisting op de emissies van broeikasgassen uit mest van melkvee: een literatuur- en scenariostudie (Wageningen Livestock Research rapport 1235)online
- Mestvergisting als onderdeel van duurzame kringlopen (Wageningen Plant Research rapport 840)online
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)online
Datapunten bij deze analyse
- 913 besluit (aangenomen, handopsteken) TK-stemming wet bijmengverplichting groen gas (36947): aangenomen op 6-10-2026 met handopstekenbron
- 714 Mt CO2-eq ketenreductie per jaar Bijmengverplichting groen gas: jaarverplichting 0,63 Mt (2027) tot 2,85 Mt/jr (2031-2035)bron
- 715 euro per t CO2-ketenreductie Buy-out bijmengverplichting: 450 euro/t (2027) oplopend tot 527 euro/t (2035)bron
- 721 kg CO2-eq per m3 (GWP100) Eigen afleiding: 1 procentpunt methaanlek = 0,19 kg CO2-eq per m3 groen gas; 2,9 kt CH4/jr bij 0,4 bcmbron
- 723 Mt CO2-eq per jaar 10% krimp melkvee: 0,8 Mt (KEV2025 melkkoeien ca. 8 Mt) tot 1,4 Mt (zuivelketen ca. 14 Mt) CO2-eq/jrbron
- 719 Mt CO2-eq per jaar Kalavasta: alle melkveemest vergisten bespaart 1,2-1,5 Mt aardgas plus ca. 1 Mt vermeden mestopslag (ruim 2 Mt)bron
- 710 mln euro (verplichting ronde 2025) SDE++ 2025: biomassavergisting hernieuwbaar gas 50 projecten, 602 mln euro, 0,13 Mt/jr, 291 euro/tbron
- 711 euro/t CO2 (subsidie-intensiteit) SDE++ 2025: lucht-water-warmtepomp 229 euro/t tegen vergisting hernieuwbaar gas 291 euro/tbron
- 712 euro/t CO2 PBL SDE++ 2026: subsidie-intensiteit monomestvergisting hernieuwbaar gas 239-391 euro/t (incl. vermeden methaan)bron
- 724 Mt CO2-eq per jaar Coalitieclaim 3,78 Mt bij 600 mln m3 extra groen gas uit mest (50% van de mest in 2036)bron
- 716 euro per huishouden per jaar Meerkosten bijmengverplichting: max 1,5 ct/m3 (2027) tot 9 ct/m3 vanaf 2031; 15 tot 90 euro/jr per huishoudenbron
- 1112 EUR per ton CO2-eq Landbouw 2025: 24,6 Mt CO2-eq, gemiddeld ca. 23 EUR/t beprijsd; methaan en lachgas (ca. driekwart) zonder directe prijs; luchtschade ca. 290 EUR/tbron
- 717 euro/t CO2 CE Delft: meerkosten groen gas 170-450 euro per vermeden ton; 300-900 mln/jr in 2030 excl. huishoudensbron
- 718 Mt CO2-eq per jaar (2030) CE Delft: mest 0,4 bcm en 2,4 Mt van 3,8 Mt BMV-reductie (6,0 kg CO2-eq/m3; 63%)bron
- 722 kt NH3 per jaar Eigen afleiding uit CBS: NH3-emissie rundvee 2023 ca. 57,6 ktbron
- 725 euro2021 per kg (onder/centraal/boven) Milieuprijzen (euro2021/kg): NH3 30,4/49,3/67,9; CH4 1,81/4,70/5,78; CO2 0,05/0,13/0,16bron
- 720 % van geproduceerd methaan Methaanlekverlies mestvergister: modelaanname 4,4% van de gasproductie (NEMA)bron
- 713 mln euro (betaald 2008-2020) SDE-betalingen 2008-2020: 460 mln euro aan mestvergisting en 28 mln aan mestverbrandingbron
Standpunt Burgerplatform
Achtergrond
Het dossier
Voorkomen is beter dan genezen
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- Stop: mestgas uit veehouderij niet als groen gas - geen GGE-inboeking/BMV-meetelling en geen nieuwe SDE++ voor mestvergisting, BMV-jaardoel omlaagPerverse prikkel wegnemen: groen gas uit vergisting van alle dierlijke mest uit de veehouderij telt niet als hernieuwbaar of CO2-neutraal. Niet inboekbaar in het GGE-register voor de bijmengverplichting (wettekst amendement 36947-48), geen nieuwe SDE++ vanaf 2028 en het BMV-jaardoel omlaag met het mestdeel. Bestaande beschikkingen blijven. Netto welvaart (eigen afleiding) +0,1/+1,8/+4,1 mld euro contant 2027-2035. Politieke keuze: verlaging BMV-jaardoel.
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- Herinzet vrijvallend SDE++-budget naar warmtepompen en isolatieHet SDE++-budget dat naar mestvergisting ging (602 mln in ronde 2025, ca. 37,8 mln/jr) gaat naar lucht-water-warmtepompen (229 euro/t) en isolatie. Dat geeft per ronde 0,022-0,035 Mt/jr extra reductie (1,1 / 3,7 / 5,6 mln euro/jr). Budgetneutraal met de stop. Isolatie: PM.
- Groen gas alleen uit echte reststromen (RWZI-slib, GFT, vergassing van reststromen)De BMV en de SDE++ beperken tot reststromen zonder dierlijke productieketen. Let op: dat is per ton duurder (RWZI-slibgisting 642 euro/t in 2026) en het volume is beperkt (vergassing 0,4 bcm). Daarom alleen als aanvulling, niet als besparing gerekend.
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- Herstel: emissiearme mestverwerking zonder lock-in (dagontmesting, scheiding, RENURE)Steun voor emissiearme mestopslag en -verwerking (snel afvoeren, scheiden, strippen, RENURE) zonder subsidie per m3 gas en dus zonder prikkel om de mestproductie op peil te houden. Het NH3-effect hangt af van de keten (WUR WPR-840: vergisting alleen garandeert geen reductie). Bedragen: PM.
Overige maatregelen
- Referentie: SDE++-subsidie voor vergisting van (mest)biomassa tot hernieuwbaar gasNulalternatief. De SDE++ subsidieert vergisting tot groen gas; in de ronde 2025 kregen 50 projecten 602 mln euro voor 0,13 Mt/jr (291 euro/t, inclusief vermeden methaan uit mestopslag). 2008-2020 werd al 460 mln uitbetaald aan mestvergisting. Bedragen als referentie (IsReference), niet in het saldo.
- Referentie: bijmengverplichting groen gas 2027-2035 (0,63 tot 2,85 Mt/jr)Nulalternatief. Gasleveranciers moeten vanaf 2027 groen gas bijmengen: 0,63 Mt ketenreductie in 2027 oplopend tot 2,85 Mt/jr in 2031-2035, buy-out 450-527 euro/t. Meerkosten tot 9 ct/m3 en 90 euro/jr per huishouden vanaf 2031. Mest levert circa 63% van de reductie (CE Delft 2024). Wetsvoorstel 36947 op 6-10-2026 aangenomen door de Tweede Kamer (source 1004); behandeling in de Eerste Kamer loopt (procedure commissie EZ/KGG 13-10-2026, source 1005).
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
MKBA en brede welvaart
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Onderbouwing
Bronnen en documenten
Documenten
Links
Actief op dit onderwerp
In het nieuws
