Een derde van de aangevraagde stroom komt van datacenters, genoeg voor alle huishoudens

(foto: Hay Kranen, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons)

16-10-2026 NOS Nieuwsuur Nieuws

Datacenters vragen bijna een derde van het vermogen op de wachtlijst voor stroomaansluitingen aan, ongeveer 15 gigawatt. Netbeheer Nederland wil dat het kabinet bepaalt waar en hoeveel datacenters nog mogen komen. De branche zegt dat de aanvragen weinig zeggen over hoeveel datacenters er echt komen.

Bijna een derde van het vermogen op de wachtlijst voor nieuwe stroomaansluitingen is aangevraagd door datacenters. Dat hebben netbeheerders aan Nieuwsuur laten weten. Het gaat om ongeveer 15 gigawatt, goed voor het aansluitvermogen van zo'n 15 miljoen huishoudens dp:1360 src:1320. Nederland telt 8,5 miljoen huishoudens.

Netbeheerders willen keuzes van het kabinet

Netbeheer Nederland vraagt het kabinet met klem te bepalen waar en voor hoeveel datacenters er nog plaats is. Er is geen landelijk vestigingsbeleid voor datacenters. In april vroeg bijna de hele Tweede Kamer het kabinet om met landelijk beleid te komen. Volgens Joris de Groot van netbeheerder Alliander komt er een golf van aanvragen aan en willen netbeheerders weten waar ze wel en niet moeten investeren. Datacenters die niet willen voldoen aan voorwaarden op het gebied van energie, milieu, watergebruik en rapportage zouden volgens hem geen vergunning moeten krijgen.

De Dutch Data Center Association zegt dat de 15 gigawatt weinig zegt over hoeveel datacenters er echt komen. Wie nu een aansluiting aanvraagt, wacht volgens directeur Stijn Grove zo'n tien jaar en vraagt daarom vroeg en ruim aan.

Wachtlijst en kosten

Het aantal wachtenden voor een stroomaansluiting groeide in de eerste helft van 2026 naar bijna 15.500. Wie op de wachtlijst staat, houdt recht op een aansluiting op de plek die hij zelf kiest, en daar stemmen netbeheerders hun investeringen op af. Tot vorig jaar gold het principe wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Inmiddels mogen netbeheerders in specifieke gevallen voorrang geven, bijvoorbeeld aan nieuwe woonwijken boven datacenters.

Netbeheerders ramen de kosten van de uitbreiding van het stroomnet op ruim 200 miljard euro tot 2040. Daardoor loopt de energierekening van huishoudens de komende jaren op. Nederland telt bijna 200 grote en 300 kleinere datacenters, en er komen er naar verwachting nog zo'n 200 bij.

Staatssecretarissen Willemijn Aerdts van Economische Zaken en Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei zeggen de oproep te begrijpen. Zij onderzoeken hoe het kabinet op korte termijn steviger kan sturen op de schaarste aan ruimte en elektriciteit.

Voor wie is de capaciteit?

In de uitzending van Nieuwsuur stelde de interviewer dat maar 30 procent van de datacentercapaciteit voor Nederland is en 70 procent aan het buitenland wordt verhuurd. De Dutch Data Center Association ging daar niet op in. Het cijfer komt overeen met onderzoek van Buck Consultants International uit 2021 in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Volgens een grove schatting in dat rapport wordt het equivalent van 25 tot 35 procent van de Nederlandse datacentercapaciteit gebruikt door in Nederland gevestigde bedrijven en organisaties dp:1353. Het kabinet nam die schatting over in antwoorden op Kamervragen. In 2025 schreef de minister van Economische Zaken dat er geen zicht is op welke diensten voor Nederlandse en welke voor buitenlandse klanten worden gebruikt.

Daarbij is het onderscheid tussen soorten datacenters van belang. Hyperscale datacenters van bijvoorbeeld Microsoft en Google bedienen klanten in heel Europa. Colocatiedatacenters, vooral rond Amsterdam, verhuren ruimte aan veel verschillende klanten, van Nederlandse ziekenhuizen en overheden tot internationale bedrijven. Volgens de Dutch Data Center Association was in 2023 51 procent van de IT-capaciteit colocatie en 32 procent hyperscale.

Duiding van Burgerplatform

Als het grootste deel van de capaciteit buitenlandse klanten bedient, bouwt Nederland het stroomnet voor een groot deel vol voor export. De lasten, zoals netuitbreiding, ruimte, water en wachtrijen, liggen in Nederland. Burgerplatform verwacht bovendien dat het aandeel van de capaciteit voor het buitenland eerder toeneemt dan afneemt, omdat de capaciteit groeit en het gebruik in Nederland minder hard stijgt. Netcongestie raakt niet alleen datacenters. Ook mkb-bedrijven, woningbouw en de overstap van huishoudens op elektriciteit wachten op ruimte op het net, terwijl huishoudens via de energierekening meebetalen aan de uitbreiding. Een aanvraag op de wachtlijst geeft nu een recht dat de investeringen stuurt, ook als het datacenter er misschien nooit komt. Wie bepaalt welke aansluiting het meest oplevert voor de samenleving, en waarom zouden huishoudens en het mkb achter in de rij staan voor stroom die voor een groot deel naar datacenters gaat? Een maatschappelijke kosten-batenanalyse per grote aansluiting kan helpen die keuze te onderbouwen.

Lees ook: Reconstructie: datacenters naar Nederland gehaald, Spoeddebat datacenters Wieringermeer, Batterijen redden ons van netcongestie, Amsterdamse servers zijn stroomslurpers