Vermogensongelijkheid en belastingdruk

Dossier Financien en fiscaliteit

De verdeling van vermogen in Nederland en de degressieve belastingdruk aan de top: de hoogste inkomens betalen effectief minder dan de groep eronder, doordat winst in de bv kan worden opgepot en heffing kan worden uitgesteld.

De rijkste 10 procent van de huishoudens bezit 56 procent van al het vermogen, de rijkste 1 procent bijna een kwart (CBS). Aan de top daalt de belastingdruk zelfs, omdat winst in de bv kan worden opgepot en heffing kan worden uitgesteld. Burgerplatform onderzoekt hoe die ongelijke druk kan worden rechtgetrokken, onder meer met een progressieve heffing op vermogens boven 2,3 miljoen euro om basisbehoeften als wonen en zorg te financieren. De doorrekening is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Bekijk de maatregelen Doe mee

1 keer bekeken
Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd

Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Extreme vermogensconcentratie

Top 1% bezit 25% van het vermogen terwijl de koopkracht aan de basis stagneert.

Grondoorzaak

Financieel lek

€ M

minimale jaarlijkse derving

Sociale schade

8 /10

Complexiteit

5 /10

Escalatierisico

7 /10

Bronnen bij deze analyse

CBS StatLine 84242NED Nalatenschappen; nagelaten vermogen, kenmerken (2023 voorlopig)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2026
CBS StatLine 84336NED Verkrijgingen uit nalatenschappen (waarvoor aangifte); kenmerken verkrijger (2023 voorlopig)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2026
Erfbelasting in beeld: feiten, percepties en voorkeuren van NederlandersonlineCentraal Planbureau (CPB) 2026
Financieel Jaarverslag van het Rijk 2025 (tabel belasting- en premieontvangsten)onlineMinisterie van Financien (Kamerstuk 36 945, nr. 2) 2026
56 procent vermogen in handen van 10 procent huishoudens (en StatLine 84476NED Ongelijkheid in inkomen en vermogen)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2025
Miljoenennota 2026, bijlage Fiscale regelingen (tabel 4.3.2 budgettair belang 2021-2026)document onlineMinisterie van Financien (Kamerstuk 36 800, nr. 2) 2025
Evaluatie fiscale regelingen gericht op bedrijfsoverdracht (BOR en doorschuifregelingen)onlineCentraal Planbureau (CPB) 2022
IBO Vermogensverdeling: Licht uit, spot aan: de vermogensverdelingonlineInterdepartementaal Beleidsonderzoek (Ministerie van Financien e.a.) 2022
Bouwstenen voor een beter belastingstelsel: Belasten van vermogen (deelrapport 5)onlineMinisterie van Financien (ambtelijke werkgroep Bouwstenen) 2020
Effect van erfenissen en schenkingen op vermogensongelijkheid en de rol van belastingenonlineCentraal Planbureau (CPB), Groot e.a. 2019

Datapunten bij deze analyse

385 aandeel respondenten voor afschaffen (%) Draagvlak: ~12% wil erfbelasting afschaffen, >50% wil zwaarder belastenbron
6 Gini-coefficient (0-1) Gini-coëfficiënt vermogen particuliere huishoudens NL: 0,728 (2023, CBS)bron
442 % van totaal huishoudvermogen Vermogensaandeel top 1% huishoudens: 23,7% (1-1-2023*, CBS)bron
383 effectief tarief (%) Effectieve druk erfbelasting ~8,5% (alles) tot 11% (aangegeven); kinderen 3-19%bron
382 aandeel nagelaten vermogen naar top-10% (%) Rijkste 10% ontvangt ~43% van het nagelaten vermogen (2013-2022)bron
384 effectief tarief erfenis met BOR (%) Erfenis met BOR belast tegen 5,3% (zonder BOR 19%); 40% voordeel naar 2% verkrijgersbron

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform

Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.