Stikstof
-
34369 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Probleem, grondoorzaak en impact
Stikstoffonds / stikstofpot: 20 mld tot 2035 (coalitieakkoord)
Het kabinet reserveert cumulatief EUR 20 mld tot en met 2035 voor een maatregelenpakket gericht op landbouwhervormingen, natuurherstel en stikstofreductie (vrijwillige stoppers, landbouwtechnieken, gebiedsgerichte aanpak).
Stikstofdepositie belemmert vergunningverlening (PAS), natuurherstel en woningbouw; coalitie herstelt Stikstoffonds met sectorale emissiedoelen 2035.
Bronnen bij deze analyse
- Beoordeling van de effecten van financiele en fiscale rijksmiddelen op biodiversiteit (WSER-rapport 2026-011) + Kamerbrief Biodiversiteit (Kamerstuk 26 407, nr. 166)documentonline
- Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelendocumentonline
- Budgettaire bijlage coalitieakkoord 2026 (budgettaire tabel met toelichting, Tweede Kamer 2026D04555)documentonline
- De Nationale Investeringsinstelling: doelen en keuzesonline
- Monitor Brede Welvaart - Later, thema Natuurlijk kapitaalonline
- Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026documentonline
- Reflectie CPB en PBL op Coalitieakkoord — stikstof 20 mld tot 2035online
- Reflectie op 'Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor landbouw, natuur en stikstof' (PBL-publicatie 6203)documentonline
- Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit 2026 (tweede editie)documentonline
- The Hidden Bill: Reshaping Dutch Agriculture - An analysis of the societal costs of Dutch agriculture today versus alternative systemsdocumentonline
Datapunten bij deze analyse
- 434 kwalitatief Planbureaus: pakket landbouw/natuur/stikstof belangrijke stap, geen einde stikstofslotbron
- 443 % NH3-reductie t.o.v. 2019 NH3-reductie landbouw 2035 met stikstofpakket: ca. 40% t.o.v. 2019 (doel 42-46%)bron
- 448 % stikstofgevoelige natuur onder KDW Stikstofgevoelige natuur onder KDW: 30% (2023) naar 43% (2035) met pakket; Omgevingswetdoel 74%bron
- 445 % van totale reductie t.o.v. basispad Zonering (180.000 ha): ca. 7% van emissiereductie, ca. 12% van depositiereductiebron
- 951 EUR mld/jr netto (TW - maatschappelijke kosten) Deloitte alternatief 1 (100% biologisch): maatschappelijke kosten 11,0 mld (-41%), TW 10,0 mld, netto -1,0 mld/jrbron
- 952 EUR mld/jr netto (TW - maatschappelijke kosten) Deloitte alternatief 2 (biologisch + slimme innovatie): maatschappelijke kosten 9,0 mld (-52%), TW 11,7 mld, netto +2,7 mld/jrbron
- 953 EUR mld/jr netto (TW - maatschappelijke kosten) Deloitte alternatief 3 (1+2 + eiwittransitie 70% plantaardig): maatschappelijke kosten 7,9 mld (-58%), TW 13,2 mld, netto +5,3 mld/jrbron
- 954 EUR mld/jr netto (TW - maatschappelijke kosten) Deloitte scenario 4 (1-3 + areaal -47% binnen planetaire grenzen): maatschappelijke kosten 3,9 mld (-79%), TW 9,2 mld, netto +5,3 mld/jrbron
- 1121 aantal habitattypen in goede staat (van 52) Habitattypen: slechts 6 van 52 bedreigde habitattypen in goede staat; van 46 slechte typen verbeterden er 3 en verslechterden er 28 (2019-2024)bron
- 1128 aantal broedvogelsoorten in afname (van 190) Intensieve landbouw en verlies van leefgebied zijn de grootste stressfactoren; afname 1990-2023 bij 14 van 81 habitatrichtlijnsoorten, 48 van 190 broedvogels en 21 van 81 niet-broedvogelsbron
- 1127 hectare extra natuur gerealiseerd (van 80.000) Natuurpact: 50.000 van de afgesproken 80.000 ha extra natuur gerealiseerd (doel 2027 niet haalbaar); bos en natuur slechts 14% van het landoppervlak; beschermd 26%bron
- 429 % stikstofgevoelige natuur onder norm Aandeel stikstofgevoelige natuur dat voldoet aan wettelijke norm, Nederlandbron
- 947 EUR mld/jr maatschappelijke kosten (afgeleid) Afgeleid: aandeel veehouderij in Deloitte-maatschappelijke kosten ca. EUR 13,5-14,0 mld/jr (ca. 74% van 18,6)bron
- 941 EUR mld/jr maatschappelijke kosten Deloitte: maatschappelijke kosten ammoniak (luchtvervuiling) landbouw EUR 5,85 mld/jrbron
- 88 EUR mld/jr maatschappelijke kosten Deloitte: maatschappelijke kosten Nederlandse landbouw EUR 18,6 mld/jr (totaal, milieukosten; niet pesticide-specifiek)bron
- 942 EUR mld/jr maatschappelijke kosten Deloitte: maatschappelijke kosten stikstof naar water (eutrofiering) landbouw EUR 1,30 mld/jrbron
- 939 EUR mld/jr netto (TW - maatschappelijke kosten) Deloitte: netto impact NL landbouw -EUR 5,3 mld/jr (TW 13,3 minus maatschappelijke kosten 18,6)bron
- 949 EUR per kg (NH3; N-eq) Deloitte-methode: schaduwprijs ammoniak EUR 53,16/kg NH3 en stikstof naar water EUR 15,37/kg N-eq (EUR2023, CE Delft 2023)bron
Het dossier
Zie ook:https://satl-lelystad.nl/stikstof/
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
https://burgerplatform.nl/analysis/51Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Bronnen en documenten
Documenten
- 1988 VK VVD krimpen veestapel (jfif)
- 20190828 MOB Brief Rutte (pdf)
- 2022 02 22 NH Nieuws Stikstof bedreiging voor duinen (pdf)
- 2022 07 07 VK Stikstof reductie (pdf)
- 20220529 MOB Persbericht Drie jaar na PAS uitspraak balans (pdf)
- 20220611 MINLNV Perspectieven voor agrarische ondernemers (pdf)
- bijlage1 top100 van stikstofoxiden bronnen nox als no2 (pdf)
- bijlage2 top100 van ammoniak bronnen (pdf)
- Niet alles kan overal (pdf)
- prof dr ing. J.W. Erisman, Hoogleraar Integrale Stikstofstudies, VU Amsterdam (pdf)
- Stikstof maakt meer kapot dan alleen natuur De Volkskrant (pdf)
- stikstof overal (pdf)