Klimaatverandering
Global warming is al in 1890 door Arrhenius beschreven, maar ook in 1985 getuigden Amerikaanse wetenschappers over de impact van uitstoot van broeikasgassen. Door een isolerende deken in de atmosfeer wordt er meer warmte van de zon vastgehouden. Voor 90% wordt deze opgenomen in de oceanen.
De analyse
Uitstoot buiten de boeken: wat de Nederlandse klimaatboekhouding niet meetelt
De officiele Nederlandse broeikasgasuitstoot was 144,4 Mt CO2-eq in 2024 (NID 2026, inclusief LULUCF). Door boekhoudregels blijft een deel van de uitstoot die met Nederlandse activiteiten samenhangt buiten dat totaal of buiten de klimaatdoelen. Deze analyse brengt per post in beeld hoeveel dat is (Mt CO2-eq per jaar, meest recente jaar, met bandbreedte) en maakt onderscheid tussen vier categorieen: (A) ontbreekt echt in de nationale inventaris; (B) staat in de inventaris als memo-post of telt niet mee voor de doelen; (C) staat in de inventaris en telt mee, maar de toerekening of de prikkel is het probleem; (D) dubbeltelling of lock-in, geen extra uitstoot. Kern (midden, 2023/2024): B ongeveer 65 Mt (internationale lucht- en scheepvaart 46,9 Mt; biogene CO2 uit biomassa 18,2 Mt), dat is ongeveer 45% bovenop het nationale totaal. A ongeveer 35 Mt (netto importemissies van consumptie 33-35 Mt; militaire brandstof buiten Nederland circa 0,15 Mt). C 0,1-1,1 Mt (mestbonus groen gas en lock-in van de veestapel). D 0,1-1,7 Mt (toerekening van restwarmte, aftapwarmte en afvalwarmte). De categorieen mogen niet bij elkaar worden opgeteld; er is overlap (zie FullAnalysisText).
Financieel lek: €
Klimaatschuld van fossiele bedrijven: overwinsten afromen voor herstel, CO2 terughalen en een mondiaal Fonds Brede Welvaart (mondiaal actieplan)
Fossiele bedrijven boeken in energiecrises overwinsten (Shell: adjusted earnings USD 39,9 mld in 2022, H1 2026 USD 16,8 mld; raffinagemarge Q3 2026 USD 42/vat tegen 24 in Q2), terwijl de klimaatschade van hun producten grotendeels niet in de prijs zit. 122 Carbon Majors zijn verantwoordelijk voor ruim 72% van de historische fossiele en cement-CO2; Shell alleen al voor 41,5 Gt CO2e (1892-2024). Grasso en Heede (2023) rekenen de top-21 producenten een klimaatschuld toe van gemiddeld USD 209 mld per jaar over 2025-2050. In Nederland bedraagt het beprijzingstekort van fossiele uitstoot EUR 18,3 mld per jaar (Miljoenennota 2027, bij EUR 187,4/t; bio-energie niet meegeteld), mondiaal schat het IMF fossiele subsidies op USD 7 bln (2022). Het energieonevenwicht van de aarde is opgelopen tot 1,36 W/m2 (2020-2023, Hansen e.a. 2025) en de opwarming versnelt (Hansen, Sato, Simons e.a. 2023). Dat betekent: snel stoppen met nieuwe uitstoot, en daarnaast CO2 terughalen, wat per ton duurder is dan voorkomen. Tegelijk staat mondiale klimaatfinanciering (USD 1,9 bln, 2023) ver onder de behoefte (NCQG USD 300 mld tot 1,3 bln per jaar in 2035), terwijl de mondiale militaire uitgaven USD 2,9 bln bedragen (SIPRI 2025). Deze analyse volgt RuleId 10: eerst stoppen (fossiele vrijstellingen, gratis rechten, nul-telling biomassa, vrijstelling militaire uitstoot), dan de bron (overwinsten structureel afromen, vervuiler betaalt voor historische uitstoot, afdracht aan een mondiaal Fonds Brede Welvaart), dan herstel (negatieve emissies, eerst natuur en houtbouw, dan technische verwijdering).
Financieel lek: €
Over dit dossier
"De tijd om het op te lossen is nu. Het gaat om de reflectiviteit van de aarde, invallen van energie en weer uitstralen moeten met elkaar in evenwicht zijn."
