Innovatie

Dossier Economie

Innovatie kan ons als samenleving verder brengen bij het bereiken van collectieve doelstellingen als welzijn, gezondheid, het tegengaan van klimaatverandering en herstel van de biosfeer.
  • 777 keer bekeken
  • Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Nationale Investeringsinstelling (NII): kapitaalinjectie en CPB-beoordeling

Het kabinet richt een Nationale Investeringsinstelling op met EUR 3,3 mld kernkapitaal voor innovatieve bedrijven die onvoldoende marktfinanciering krijgen. Het CPB (18-09-2026) oordeelt dat meerwaarde vooral zit bij toegankelijker bedrijfsfinanciering; voor bredere maatschappelijke doelen zijn subsidies/normering/beprijzing vaak geschikter; zinvolle omvang en impact zijn waarschijnlijk beperkt.

Grondoorzaak

Financieringsgat voor start- en scale-ups bij grotere rondes (risico/durfkapitaal), terwijl politieke verleiding bestaat om via een NII ook bredere doelen (verduurzaming, defensie, infra) te financieren die beter met andere instrumenten worden bediend.

Financieel lek
€ 3.300 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
4 /10
Complexiteit
6 /10
Escalatierisico
4 /10
Bronnen bij deze analyse
  • 2,75% coupon voor nieuwe 10-jaars staatslening DSL 2036onlineDutch State Treasury Agency (DSTA), Ministerie van Financien 2026
  • Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelendocumentonlineMinisterie van Financien 2026
  • Budgettaire bijlage coalitieakkoord 2026 (budgettaire tabel met toelichting, Tweede Kamer 2026D04555)documentonlineKabinet / coalitiepartijen, gepubliceerd door Tweede Kamer 2026
  • De Nationale Investeringsinstelling: doelen en keuzesonlineCentraal Planbureau (CPB) 2026
  • Prinsjesdag 2026: nieuwe investeringen innovatieve economie, klimaat, energieonlineRijksoverheid / EZK 2026
  • Teruglezen Prinsjesdag | NII 3,3 mld (liveblog)onlineNU.nl 2026
  • Rapport Werkgroep discontovoet 2025 en kabinetsreactieonlineWerkgroep discontovoet 2025 / Ministerie van Financien 2025
  • EIB Meer woningen door verbouw (optoppen, splitsen, transformeren)onlineMirthe Greve, Martin Koning (EIB i.o.v. Natuur & Milieu) 2024
  • Kamerbrief over evaluatie financiering Invest-NL (2024D39134)onlineMinisterie van Financien (minister Heinen); onderzoek Alvarez & Marsal 2024
  • Resultaten verantwoordingsonderzoek 2023 Nationaal GroeifondsonlineAlgemene Rekenkamer 2024
  • Manual on Government Deficit and Debt - Implementation of ESA 2010, 2022 edition (MGDD)documentonlineEurostat (EU) 2023
  • Kamerbrief tussentijdse evaluatie Invest-NLonlineMinisterie van Financien / Ministerie van EZK 2022
  • Uit het oog, uit het hart? Revolverende fondsen in de provincie Drenthe (Noordelijke Rekenkamer, maart 2021; Statenstuk Drenthe 2021-999)documentonlineNoordelijke Rekenkamer (provincies Drenthe, Fryslan, Groningen) 2021
Datapunten bij deze analyse
  • 427 kwalitatief CPB: NII onder marktconform rendement = impliciete subsidie; impact waarschijnlijk beperktbron
  • 426 % per jaar (reeel) Reele MKBA-discontovoet vanaf 2026 (jaar 1-35 / vanaf jaar 36)bron
  • 428 % kernkapitaal getrokken (ondergrens) Invest-NL: deel kernkapitaal getrokken begin 2024 (volledig gecommitteerd eind 2026)bron
  • 425 % besteed Nationaal Groeifonds: besteed als % van toegekend (t/m 2023)bron
  • 450 % verwacht verlies (drempel) Eurostat: overheidslening met kwijtscheldingsclausule blijft lening bij verwacht verlies < ca. 5-10%; uitgave bij > 90-95%bron
  • 423 % van gecommitteerd bedrag Invest-NL: aandeel committeringen via fondsen vs direct (t/m sept 2022)bron
  • 449 % van fondsomvang Renteloos provinciaal leningfonds: risico-inschatting 10% niet-terugbetaling; beheerkosten gem. 1,77% fondsomvang/jrbron

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform
Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

  1. Stoppen

    Voorkom dat het probleem groter wordt.

    • NII scherp begrenzen; maatschappelijke investeringen via Fonds Brede WelvaartBegrens de Nationale Investeringsinstelling tot marktconform bedrijfsfinanciering waar echt een financieringsgat is. Stuur klimaat, infra, natuur, sport en lokale brede-welvaartsopgaven niet via de NII maar via een transparant Fonds Brede Welvaart met MKBA-toets, renteloze/revolverende middelen en gemeentelijke uitvoering.
  2. Herstellen

    Repareer de schade en pas je aan.

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

https://burgerplatform.nl/analysis/45

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.

Verdere uitleg

Onderbouwing

Bronnen en documenten

Documenten

Actief op dit onderwerp

In het nieuws

Artikelen

Lijst artikelen op datum

Overige artikelen

Meedoen

Denk mee over Innovatie

Beter beleid begint bij goed geïnformeerde burgers. Meld je aan en help dit dossier verder.

  • Ontvang updates over dit dossier
  • Stem mee over voorstellen en maatregelen
  • Draag bronnen, cijfers of oplossingen aan

Deel dit dossier

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.