Hypotheekrente aftrek

Via de hypotheekrenteaftrek loopt de overheid jaarlijks rond de 10 miljard euro aan belastinginkomsten mis (Miljoenennota, indicatief). Die steun stuwt vooral de huizenprijzen en de hypotheekschuld op, en ambtelijke studies noemen de fiscale behandeling van de eigen woning ondoelmatig. Burgerplatform ziet het afbouwen van deze perverse prikkel als stopmaatregel; volgens het CPB drukt dat de huizenprijzen. Hoe de afbouw eerlijk kan voor huidige huizenbezitters, wordt nog uitgewerkt en iedereen kan bijdragen.
  • 1183 keer bekeken
  • Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Hypotheekrente Aftrek (HRA)

Door onnodige fiscale subsidiering van hoge huizenprijzen loopt de overheid 10 tot 11 miljard euro per jaar aan inkomsten mis

Grondoorzaak

VVD blijft het afbouwen van de HRA blokkeren.

Financieel lek
€ 10.000 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
3 /10
Complexiteit
8 /10
Escalatierisico
5 /10
Bronnen bij deze analyse
  • DNB dashboard Woninghypotheken: Omvang en verdeling hypotheekmarkt (stand eind 2025)onlineDe Nederlandsche Bank (DNB) 2026
  • Hypotheekrenteaftrek 2027 stijgt, maar ook belasting over woning neemt toe (Van Bruggen, 21-09-2026; samenvatting Miljoenennota 2027)onlineOscar Noorlag (Van Bruggen Adviesgroep) 2026
  • Hypotheekrenteaftrek, Wet Hillen en belastingvoordeel 2017-2024 (CBS maatwerk, tabel Fiscale aftrek eigen woning 2026) + nieuwsbericht 'Aftrek eigen woning voor tweede jaar op rij toegenomen'documentonlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Integraal Inkomens- en Vermogensonderzoek 2026
  • Kamerbrief Invalshoeken negatief beoordeelde fiscale regelingen, met bijlage Overzicht negatief beoordeelde fiscale regelingen (23-06-2026; Kamerstukken II 2025/26, 32 140, nr. 312)onlineStaatssecretaris van Financien E. Eerenberg 2026
  • Laat hypotheekbubbel in één keer leeglopen en compenseer eigenaren (Joop/BNNVARA, 22-05-2026)onlineHarmen Bos (beleidsadviseur/onderzoeker) 2026
  • Macro Economische Verkenning 2027 (CPB, september 2026) en concept-MEV 2027 (14-08-2026)onlineCentraal Planbureau 2026
  • Miljoenennota 2027, bijlage 4 Fiscale regelingen (tabel 4.3.2 budgettair belang 2022-2027; tabel 4.5.1 beleidsmaatregelen Belastingplan 2027)documentonlineMinisterie van Financien 2026
  • Monitor leennormen en financiële stabiliteit 2026 (DNB en AFM, 03-03-2026)onlineDe Nederlandsche Bank en Autoriteit Financiële Markten 2026
  • NU.nl 9-10-2026: DNB-president blijft hameren op afschaffing hypotheekrenteaftrekonlineElise Vermeeren (NU.nl) 2026
  • Overzicht Financiele Stabiliteit - Voorjaar 2026documentonlineDe Nederlandsche Bank (DNB) 2026
  • Rapport Onderzoek 30-jaarstermijn Hypotheekrenteaftrek (ambtelijk rapport Financiën) en antwoord op Kamervragen Vermeer (Aanhangsel Handelingen 2025-2026, nr. 1909)onlineMinisterie van Financiën / staatssecretaris van Financiën 2026
  • RD/ANP 9-10-2026: Sleijpen roept opnieuw op tot afschaffen hypotheekrenteaftrekonlineANP (Reformatorisch Dagblad) 2026
  • Consequences of Debt Relief: Evidence from a Foreign Currency Loan Repayment Program (CEPR Discussion Paper DP20961, 22-12-2025)documentonlineGyongyi Loranth, Zsolt Olah, Ibolya Schindele 2025
  • EU-wide Transparency Exercise 2025 - Cooperatieve Rabobank U.A. (LEI DG3RU1DBUFHT4ZF9WN62)documentonlineEuropean Banking Authority (EBA) 2025
  • Kansen voor lagere tarieven en beter beleid - Aanpak fiscale regelingen voor een eenvoudiger en beter belastingstelsel (ambtelijk rapport, 30-06-2025; Kamerstukken II 2024/25, 32 140, nr. 266)onlineMinisterie van Financien (ambtelijk rapport, interdepartementaal afgestemd, CPB betrokken) 2025
  • Miljoenennota 2026, bijlage Fiscale regelingen (tabel 4.3.2 budgettair belang 2021-2026)documentonlineMinisterie van Financien (Kamerstuk 36 800, nr. 2) 2025
  • Bouwstenen voor een beter belastingstelsel: Belasten van vermogen (deelrapport 5)onlineMinisterie van Financien (ambtelijke werkgroep Bouwstenen) 2020
  • Kansrijk woonbeleid - Update 2020documentonlineCentraal Planbureau (CPB) 2020
  • Geld en schuld. De publieke rol van banken (WRR-rapport 100, 17-01-2019)documentonlineWetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) 2019
  • Kabinetsreactie op WRR-rapport 'Geld en schuld: De publieke rol van banken' en initiatiefnota Alkaya (Kamerstuk 35 107, nr. 3, 11-06-2019)documentonlineMinister van Financien (W.B. Hoekstra) 2019
  • Bankruptcy Law and the Cost of Credit: The Impact of Cramdown on Mortgage Interest Rates (Journal of Law and Economics 57(1), 2014)documentonlineJoshua Goodman, Adam J. Levitin 2014
  • Money creation in the modern economy (Quarterly Bulletin 2014 Q1, p. 14-27)documentonlineMcLeay, M., Radia, A. & Thomas, R. (Bank of England) 2014
Datapunten bij deze analyse
  • 1136 EUR/jaar (ondergrens) 30-jaarstermijn HRA: zonder besluit gemiste opbrengst vanaf 2031 boven 100 mln EUR per jaar; ca. 2,7 mln hypotheken met startdatum voor 2012bron
  • 1133 EUR/jaar Budgettair belang hypotheekrenteaftrek: 10,698 mld EUR (2026) en 12,123 mld EUR (2027); eigenwoningforfait 3,147 resp. 3,412 mld (MN2027)bron
  • 1137 % bbp EMU-saldo 2027: -2,2% bbp (MEV sept. 2026; cMEV -2,1%), ca. 27-28 mld EURbron
  • 1241 tekst/standpunt DNB-president Sleijpen 9-10-2026: HRA volledig afbouwen, ongeacht huizenprijzen; ruim 10 mld euro per jaar; kabinet plant geen afschaffingbron
  • 580 % (aflossingsvrij - starters LTV>90%) Bijna 45% van de NL-hypotheekschuld is aflossingsvrij; ruim 60% van de starters leent met LTV boven 90%bron
  • 575 % CET1 van RWA (stress - gemiddeld) CET1-ratio NL-banken gemiddeld bijna 17,8%; in DNB-stresstest ca. 2 pp lager (15,7%), nog boven de eisenbron
  • 465 % woningprijs 2025 t.o.v. basispad Effect volledig afschaffen HRA + eigenwoningforfait op woningprijzen 2025 (CPB)bron
  • 1135 % stijging prijs-inkomensratio Huizenprijzen +21% sinds medio 2023 tegen inkomens +14%; prijs-inkomensratio bijna 9% hoger, 'tekenen van overwaardering' (DNB/AFM 2026)bron
  • 1134 EUR stand (banken); % aandeel Hypotheekschuld eind 2025 per verstrekker: banken 628 mld EUR (71%), institutionele beleggers 174 mld, overige financiele instellingen ca. 88 mld (DNB)bron
  • 464 EUR stand Hypotheekschuld huishoudens bij NL financiele instellingen eind 2025 (DNB)bron
  • 1147 EUR/jaar budgettaire opbrengst Ambtelijk rapport 2025, cluster eigen woning: afbouw HRA en loslaten 30-jaarstermijn levert 9,3 mld EUR per jaar op; verhogen eigenwoningforfait en versneld afbouwen Wet Hillen 4,2 mld (prijzen 2025)bron
  • 463 EUR/jaar Afgetrokken hypotheekrente eigen woning 2024 (CBS)bron

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform
Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

  1. Stoppen

    Voorkom dat het probleem groter wordt.

Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.

Verdere uitleg

Onderbouwing

Bronnen en documenten

Documenten

Actief op dit onderwerp

In het nieuws

Artikelen

Lijst artikelen op datum

Overige artikelen

Meedoen

Denk mee over Hypotheekrente aftrek

Beter beleid begint bij goed geïnformeerde burgers. Meld je aan en help dit dossier verder.

  • Ontvang updates over dit dossier
  • Stem mee over voorstellen en maatregelen
  • Draag bronnen, cijfers of oplossingen aan

Deel dit dossier

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.