Hypotheekrente aftrek
Dossier
Financien en fiscaliteit
Via de hypotheekrenteaftrek loopt de overheid jaarlijks rond de 10 miljard euro aan belastinginkomsten mis (Miljoenennota, indicatief). Die steun stuwt vooral de huizenprijzen en de hypotheekschuld op, en ambtelijke studies noemen de fiscale behandeling van de eigen woning ondoelmatig. Burgerplatform ziet het afbouwen van deze perverse prikkel als stopmaatregel; volgens het CPB drukt dat de huizenprijzen. Hoe de afbouw eerlijk kan voor huidige huizenbezitters, wordt nog uitgewerkt en iedereen kan bijdragen.
-
1183 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse
Probleem, grondoorzaak en impact
Analyse dossier
Hypotheekrente Aftrek (HRA)
Door onnodige fiscale subsidiering van hoge huizenprijzen loopt de overheid 10 tot 11 miljard euro per jaar aan inkomsten mis
Grondoorzaak
VVD blijft het afbouwen van de HRA blokkeren.
Financieel lek
€ 10.000 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
3 /10
Complexiteit
8 /10
Escalatierisico
5 /10
Bronnen bij deze analyse
- DNB dashboard Woninghypotheken: Omvang en verdeling hypotheekmarkt (stand eind 2025)online
- Hypotheekrenteaftrek 2027 stijgt, maar ook belasting over woning neemt toe (Van Bruggen, 21-09-2026; samenvatting Miljoenennota 2027)online
- Hypotheekrenteaftrek, Wet Hillen en belastingvoordeel 2017-2024 (CBS maatwerk, tabel Fiscale aftrek eigen woning 2026) + nieuwsbericht 'Aftrek eigen woning voor tweede jaar op rij toegenomen'documentonline
- Kamerbrief Invalshoeken negatief beoordeelde fiscale regelingen, met bijlage Overzicht negatief beoordeelde fiscale regelingen (23-06-2026; Kamerstukken II 2025/26, 32 140, nr. 312)online
- Laat hypotheekbubbel in één keer leeglopen en compenseer eigenaren (Joop/BNNVARA, 22-05-2026)online
- Macro Economische Verkenning 2027 (CPB, september 2026) en concept-MEV 2027 (14-08-2026)online
- Miljoenennota 2027, bijlage 4 Fiscale regelingen (tabel 4.3.2 budgettair belang 2022-2027; tabel 4.5.1 beleidsmaatregelen Belastingplan 2027)documentonline
- Monitor leennormen en financiële stabiliteit 2026 (DNB en AFM, 03-03-2026)online
- NU.nl 9-10-2026: DNB-president blijft hameren op afschaffing hypotheekrenteaftrekonline
- Overzicht Financiele Stabiliteit - Voorjaar 2026documentonline
- Rapport Onderzoek 30-jaarstermijn Hypotheekrenteaftrek (ambtelijk rapport Financiën) en antwoord op Kamervragen Vermeer (Aanhangsel Handelingen 2025-2026, nr. 1909)online
- RD/ANP 9-10-2026: Sleijpen roept opnieuw op tot afschaffen hypotheekrenteaftrekonline
- Consequences of Debt Relief: Evidence from a Foreign Currency Loan Repayment Program (CEPR Discussion Paper DP20961, 22-12-2025)documentonline
- EU-wide Transparency Exercise 2025 - Cooperatieve Rabobank U.A. (LEI DG3RU1DBUFHT4ZF9WN62)documentonline
- Kansen voor lagere tarieven en beter beleid - Aanpak fiscale regelingen voor een eenvoudiger en beter belastingstelsel (ambtelijk rapport, 30-06-2025; Kamerstukken II 2024/25, 32 140, nr. 266)online
- Miljoenennota 2026, bijlage Fiscale regelingen (tabel 4.3.2 budgettair belang 2021-2026)documentonline
- Bouwstenen voor een beter belastingstelsel: Belasten van vermogen (deelrapport 5)online
- Kansrijk woonbeleid - Update 2020documentonline
- Geld en schuld. De publieke rol van banken (WRR-rapport 100, 17-01-2019)documentonline
- Kabinetsreactie op WRR-rapport 'Geld en schuld: De publieke rol van banken' en initiatiefnota Alkaya (Kamerstuk 35 107, nr. 3, 11-06-2019)documentonline
- Bankruptcy Law and the Cost of Credit: The Impact of Cramdown on Mortgage Interest Rates (Journal of Law and Economics 57(1), 2014)documentonline
- Money creation in the modern economy (Quarterly Bulletin 2014 Q1, p. 14-27)documentonline
Datapunten bij deze analyse
- 1136 EUR/jaar (ondergrens) 30-jaarstermijn HRA: zonder besluit gemiste opbrengst vanaf 2031 boven 100 mln EUR per jaar; ca. 2,7 mln hypotheken met startdatum voor 2012bron
- 1133 EUR/jaar Budgettair belang hypotheekrenteaftrek: 10,698 mld EUR (2026) en 12,123 mld EUR (2027); eigenwoningforfait 3,147 resp. 3,412 mld (MN2027)bron
- 1137 % bbp EMU-saldo 2027: -2,2% bbp (MEV sept. 2026; cMEV -2,1%), ca. 27-28 mld EURbron
- 1241 tekst/standpunt DNB-president Sleijpen 9-10-2026: HRA volledig afbouwen, ongeacht huizenprijzen; ruim 10 mld euro per jaar; kabinet plant geen afschaffingbron
- 580 % (aflossingsvrij - starters LTV>90%) Bijna 45% van de NL-hypotheekschuld is aflossingsvrij; ruim 60% van de starters leent met LTV boven 90%bron
- 575 % CET1 van RWA (stress - gemiddeld) CET1-ratio NL-banken gemiddeld bijna 17,8%; in DNB-stresstest ca. 2 pp lager (15,7%), nog boven de eisenbron
- 465 % woningprijs 2025 t.o.v. basispad Effect volledig afschaffen HRA + eigenwoningforfait op woningprijzen 2025 (CPB)bron
- 1135 % stijging prijs-inkomensratio Huizenprijzen +21% sinds medio 2023 tegen inkomens +14%; prijs-inkomensratio bijna 9% hoger, 'tekenen van overwaardering' (DNB/AFM 2026)bron
- 1134 EUR stand (banken); % aandeel Hypotheekschuld eind 2025 per verstrekker: banken 628 mld EUR (71%), institutionele beleggers 174 mld, overige financiele instellingen ca. 88 mld (DNB)bron
- 464 EUR stand Hypotheekschuld huishoudens bij NL financiele instellingen eind 2025 (DNB)bron
- 1147 EUR/jaar budgettaire opbrengst Ambtelijk rapport 2025, cluster eigen woning: afbouw HRA en loslaten 30-jaarstermijn levert 9,3 mld EUR per jaar op; verhogen eigenwoningforfait en versneld afbouwen Wet Hillen 4,2 mld (prijzen 2025)bron
- 463 EUR/jaar Afgetrokken hypotheekrente eigen woning 2024 (CBS)bron
Standpunt Burgerplatform
Achtergrond
Het dossier
Voorkomen is beter dan genezen
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- CONCEPT Stop: HRA in een keer afschaffen, met wettelijke hoofdsomverlaging door kredietverstrekkers bij gelijke netto maandlastCONCEPT - stopmaatregel met compensatie (voorstel Harmen Bos, Joop 22-05-2026, source 1152). De hypotheekrenteaftrek vervalt op een peildatum in een keer. De staat compenseert niet: kredietverstrekkers moeten bij wet de hoofdsom zo verlagen dat de netto maandlast van de eigenaar gelijk blijft. De staat bespaart bruto 10,7-12,1 mld EUR per jaar (MN2027, dp 1133); dat bedrag verschuift naar de kredietverstrekkers. Welvaartseffect: PM.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
MKBA en brede welvaart
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Onderbouwing
Bronnen en documenten
Documenten
Links
Actief op dit onderwerp
In het nieuws