CCS
Dossier
Energie
Bij CCS wordt CO2 uit schoorstenen en industriële processen afgevangen en opgeslagen in lege gasvelden onder de Noordzee. Het kabinet reserveert vanaf 2027 1,3 miljard euro voor het Aramis-project. Afvang bij fossiele bronnen haalt geen CO2 uit de lucht en kan de fossiele industrie langer in stand houden. Burgerplatform wil daarom geen nieuw publiek geld voor CO2-opslag zonder een gedegen MKBA waarin ook minder uitstoot bij de bron wordt meegewogen. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.
-
1 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse
Probleem, grondoorzaak en impact
Analyse dossier
Aramis CCS: rijksbijdrage CO2-opslag Noordzee
Vanaf 2027 is EUR 1,3 mld gereserveerd voor het Aramis-project: transport en opslag van industriële CO2 in lege gasvelden onder de Noordzee.
Grondoorzaak
Industrie heeft CCS-infrastructuur nodig om CO2-reductie te realiseren; Aramis is kernproject voor offshore opslag.
Financieel lek
€
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
5 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
5 /10
Bronnen bij deze analyse
- Advies basisbedragen SDE++ 2026 (PBL-publicatie 5698, gecorrigeerde versie juli 2026), hoofdstuk 17 CO2-afvang en -opslagdocumentonline
- Aramis advances towards Final Investment Decision, prepares leadership for execution phase (Aramis-projectsite)online
- Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelendocumentonline
- PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)documentonline
- Prinsjesdag 2026: nieuwe investeringen innovatieve economie, klimaat, energieonline
- Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026documentonline
- Zeroing in on net-zero: The role of carbon dioxide removals and carbon sinks in EU member states' climate planningdocumentonline
- Aramis zet volgende stap richting investeringsbeslissing (Gasunie-nieuwsbericht)online
- Netherlands Roadmap on carbon dioxide removals (Routekaart Koolstofverwijdering / CO2-verwijdering), maart 2025documentonline
- Achtergrondrapport CO2-verwijdering: definitie, methoden, noodzaak en potentiëlen (bij WKR-advies 002 'De lucht klaren?')documentonline
- IPCC AR6 WGIII (2022) Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change - Hoofdstuk 12 (Cross sectoral perspectives) en Summary for Policymakersdocumentonline
- Negatieve emissies. Technisch potentieel, realistisch potentieel en kosten voor Nederland (PBL-publicatie 2606)documentonline
Datapunten bij deze analyse
- 608 kwalitatief Fossiele CCS is vermijding, geen CO2-verwijdering; alleen opgeslagen biogene of atmosferische CO2 levert negatieve emissie (CMW 2026)bron
- 598 % van NL-emissies 1990 (vraag CDR 2050) Vraag naar CO2-verwijdering NL 2050: 10-40 Mt, ca. 4-18% van de emissies in 1990 (CMW 2026 o.b.v. routekaart)bron
- 447 EUR per ton CO2 SDE++ 2026: tarief CO2-transport en -opslag 99,6 (gasvormig) - 124,0 (vloeibaar) EUR/t CO2bron
- 1116 Mt CO2-eq per jaar Industrie 2025: 45,2 Mt CO2-eq; 25,7 Mt alleen ETS (74 EUR/t), 6,3 Mt niet beprijsd (vooral niet-CO2); tekort fossiele energie 4,9 mld EURbron
- 446 Mton CO2 per jaar Aramis: capaciteit CO2-transportleiding 22 Mton CO2 per jaarbron
- 597 Mt CO2/jr (indicatief, 2040-2050) Indicatieve CO2-verwijdering NL 20-25 Mt/jr in 2040 en 2050, ca. 10% van emissies 1990 (kabinet, CDR-routekaart 2025)bron
- 596 Mt CO2-eq/jr restemissies (2050) NL-restemissies bij klimaatneutraliteit 2050: bandbreedte 10-40 Mt CO2-eq, ondergrens ca. 10-15 Mt (CDR-routekaart 2025)bron
- 605 EUR/t CO2 (meerkosten 2050) Kosten bebossing/herbebossing per ton CO2: 50-1.000 EUR/t in 2050 (WKR 2024); PBL 2018 50 tot >200; IPCC 0-240 USD/tbron
- 603 EUR/t CO2 (meerkosten 2050, excl. T&S) Kosten BECCS/bio-CCS per ton CO2: 0-110 EUR/t in 2050 excl. transport en opslag (WKR 2024); IPCC 15-400 USD/tbron
- 604 EUR/t CO2 (meerkosten 2050) Kosten biochar per ton CO2: 200-1.500 EUR/t in 2050 (WKR 2024); PBL 2018 100-500 EUR/t; IPCC 10-345 USD/tbron
- 606 EUR/t CO2 (meerkosten 2050) Kosten bodemkoolstof per ton CO2: 0-50 EUR/t in 2050 (WKR 2024); PBL 2018 0-50; IPCC -45 tot 100 USD/tbron
- 602 EUR/t CO2 (meerkosten 2050, excl. T&S) Kosten DACCS per ton CO2: 85-540 EUR/t in 2050 (WKR 2024); PBL 2018 250-850 EUR/t; IPCC 100-300 USD/tbron
- 599 Mt CO2/jr (realistisch potentieel 2050, permanent) Realistisch potentieel permanente CO2-verwijdering NL 2050: 27,6 Mt/jr (BECCS 22,2; mineralisatie 5,4; DACCS 0) (WKR 2024)bron
- 600 Mt CO2/jr (range over methoden, 2050, tijdelijk) Realistisch potentieel tijdelijke vastlegging NL 2050 per methode: 0,05 (biochar) tot 3,9 Mt/jr (houtbouw) (WKR 2024)bron
- 607 EUR/t CO2 (meerkosten) Kosten mineralisatie/versnelde verwering per ton CO2: 70 EUR/t olivijn (PBL 2018); IPCC 50-200 USD/t; WKR geen kostenbron
- 601 Mt CO2/jr (realistisch potentieel 2030-2050) Realistisch potentieel negatieve emissies NL: >13 Mt (2030) en >34 Mt (2050); technisch 139-158 Mt/jr (PBL 2018)bron
Standpunt Burgerplatform
Achtergrond
Het dossier
Voorkomen is beter dan genezen
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- STOP: geen nieuw publiek geld voor CO2-opslag (Aramis) zonder gedegen MKBA met bronalternatievenCONCEPT - stopmaatregel (RuleId 10). Besluit/standpunt Harmen 2026-09-28: 'ik ben tegen CO2-opslag zonder gedegen MKBA'. Geen nieuwe publieke subsidie, garantie, SDE++-toekenning of rijksdeelname voor CO2-opslag (Aramis) zolang er geen gedegen MKBA ligt volgens de CPB/PBL-leidraad, met nulalternatief en bronalternatieven. Preventie gaat voor opslag achteraf. Een MKBA ontbreekt nu (Action 256, scientist).
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
MKBA en brede welvaart
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Onderbouwing
Bronnen en documenten
Documenten
Links
Actief op dit onderwerp
In het nieuws
