Autodelen
Dossier
Mobiliteit
We kunnen van 9 naar 1 miljoen autos en de kosten halveren
Nederland telt ruim 9,4 miljoen personenauto's (CBS, 2026). Die staan zo'n 95 procent van de tijd stil en vragen veel ruimte, grondstoffen en laadpunten, terwijl nog maar rond 2 procent van de volwassenen een deelauto gebruikt. Burgerplatform onderzoekt hoe ver het aantal auto's omlaag kan met gedeeld, publiek elektrisch vervoer, en wil eerst regels weghalen die delen en gedeelde opslag benadelen, zoals dubbele energiebelasting; gedeelde auto's die terugleveren kunnen daarna het stroomnet ontlasten. De doorrekening is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.
-
7 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse
Probleem, grondoorzaak en impact
Analyse dossier
Van 9 naar 1 miljoen auto's: publiek (deel)autovervoer en netontlasting
Kan Nederland de ~9,4 mln personenauto's (CBS 1-1-2026) grotendeels vervangen door ~1 mln publieke elektrische voertuigen met rit-delen (Cooperatief Publiek Vervoer, CPVNL, boek 'Slim reizen', mede door Urgenda gefinancierd), en wat betekent dat voor ruimte, grondstoffen, CO2, kosten en het elektriciteitsnet (laadvraag, netbewust laden, V2G-buffer)? Vergeleken met nulalternatief (autonome groei naar ~10 mln BEV) en realistische deelauto-opschaling.
Grondoorzaak
Priveauto's staan ~95% van de tijd stil (TNO) en vragen veel ruimte, grondstoffen en laadinfrastructuur; deelmobiliteit is klein (9.450 deelauto's, 2% van volwassenen) en groeit langzaam. Tegelijk is die stilstand juist de bron van de potentiele V2G-buffer die netcongestie kan verlichten. Het CPV-doel 9->1 mln is een belanghebbende claim zonder openbaar rekenmodel. Regelgeving die zelfconsumptie en individuele opslag beloont (einde saldering, EB-asymmetrie bij delen, dubbele EB/nettarief) remt collectieve buffers; dat is een perverse prikkel (stop 260, analysis 46).
Financieel lek
€
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
6 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
5 /10
Bronnen bij deze analyse
- CBS: Bijna kwart meer auto's met elektromotor (wagenpark 1-1-2026)online
- Cooperatief publiek vervoer: 'We maken van de auto een openbaar vervoermiddel' (interview M. Buiter)online
- Eerst programmeren, dan prioriteren - democratische zeggenschap over het stroomnet van morgen (advies netcongestie)documentonline
- Motie Van den Berg & Boomsma over dubbele energiebelasting bij thuisbatterijen en bidirectioneel laden (Kamerstuk 29023 nr. 694)online
- Moties dubbele energiebelasting opslag: Van den Berg & Boomsma (29023 nr. 694, VERWORPEN) en Oosterhuis (32140 nr. 326, aangenomen)online
- Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026documentonline
- Staat van de deelmobiliteit 2025 + Landelijk gebruikersonderzoek deelmobiliteit 2025online
- Urgenda Jaarverslag 2025 (par. 3 Slim reizen - duurzame mobiliteit)online
- V2G Utrecht: MyWheels/We Drive Solar een jaar + Stedin capaciteitssturingscontractonline
- Bidirectioneel laden: welke kant gaat het op?online
- CBS: Hoeveel rijden personenauto's? (verkeersprestaties 2024, StatLine 85404NED)online
- Decentrale ontwikkelingen in het energiesysteem (TNO 2025 R11978, finale versie)online
- Overzicht en inzicht congestiemaatregelen ACM (geupdatet juli 2025)online
- Slim reizen - overal en iedereen met publiek vervoer van deur tot deur (Cooperatief Publiek Vervoer, CPV)online
- Elaad Outlook Personenauto's 2024 (update): versnelling groei elektrische auto's na 2030online
- Toelichting model materiaalverbruik accupakketten personenauto's in Nederlandonline
- Variabele netcapaciteit Noord-Brabant/Limburg: slim laden proef (eindverslag)online
- Marjan Minnesma waarschuwt Nederlands bedrijfsleven: 'We moeten in 10 jaar al naar nul uitstoot'online
- Peer-to-peer autodelen in Nederland: nieuwe inzichten en vergelijking met andere deelconcepten (achtergrondrapport)online
- Deelauto- en deelfietsmobiliteit in Nederland: ontwikkelingen, effecten en potentieonline
- Nederland 100% op duurzame energie in 2030 - Het kan als je het wilt (update juni 2020)online
- Effecten van autodelen op mobiliteit en CO2-uitstootonline
Datapunten bij deze analyse
- 863 kwalitatief Einde saldering 1-1-2027: expliciete prikkel tot individuele zelfconsumptie/thuisopslagbron
- 1159 kwalitatief Prioritering netaansluiting, nettarieven, tariefkortingen en flexregels zijn Europeesrechtelijk exclusief aan de ACM; politieke invloed alleen indirectbron
- 320 jaren (afgeleid) AFGELEID (scientist): jaren tot 200.000 km accugarantie
- 325 km per voertuig per jaar (afgeleid) AFGELEID (scientist): km per voertuig bij 1 mln voertuigenbron
- 437 kwalitatief Planbureaus: NL niet op koers klimaatdoelen; netverzwaring serieus risicobron
- 313 MW 1.000 bidirectionele deelauto's: potentieel 3,7 MW (2027)bron
- 307 kwalitatief Accugarantie in km/jaren; OEM's terughoudend bij V2Gbron
- 314 GW V2G personenauto's 2050, gunstig scenario: 9,5 GWbron
- 292 MW ontlaadvermogen vloot V2G-praktijk Utrecht: ontlaadvermogen deelautovlootbron
- 335 eurocent per km (claim) CPV-claim: kostendekkend bij 19-40 ct/km (gem. 25) vs 50 ct privéautobron
- 336 voertuigen per 100.000 woningen (claim) CPV-claim: start ca. 1.000 voertuigen per regio van 100.000 woningenbron
- 316 aantal FEV Volledig elektrische personenauto's (FEV) 1-1-2026bron
- 315 aantal personenauto's Wagenpark personenauto's NL 1-1-2026bron
- 1165 kwalitatief (miljarden EUR) TNO (2025, via ROB): slimme energieplanologie, warmtenetten en flexibiliteit in gebouwde omgeving en industrie besparen miljarden aan netinvesteringenbron
- 321 % van de tijd stilstaand Elektrische auto staat gemiddeld 95% van de tijd stilbron
- 332 % van auto's bidirectioneel TNO/Brinkel: LS-congestie kan verdwijnen bij 20-30% bidirectioneelbron
- 334 mld euro cumulatief tot 2040 (alle interventies) TNO: besparing decentrale interventies 4,5-24,5 mld euro tot 2040bron
- 333 GW V2G-vermogen (2040) TNO: V2G-vermogen ca. 2,5 GW in 2040 bij 5-9 mln BEVbron
- 329 % respondenten dat auto wegdeed Gebruikersonderzoek 2025: 21% deed auto weg door deelmobiliteitbron
- 328 aantal deelauto's Openbaar toegankelijke deelauto's NL 15-9-2025bron
- 291 kW per huishouden (gemiddeld) Thuis-V2G: teruglevering per huishouden in avondpiekbron
- 864 kwalitatief Energiedelen: ontvanger betaalt EB+btw; zelfverbruik is vrij van EB (ACM)bron
- 318 km per auto per jaar Gemiddelde jaarkilometrage per personenauto 2024bron
- 317 mld voertuigkm per jaar Totale verkeersprestatie NL personenauto's 2024bron
- 338 aantal deelauto's 2030 CE Delft: deelautopark 2030 142.000-500.000 (scenario's)bron
- 339 Mton CO2 besparing 2030 CE Delft: scenario Delen 0,02-1,2 Mton CO2, 2-44 kton accumateriaalbron
- 289 % reductie EV-avondpiek Slim/netbewust laden: reductie avondpiekbron
- 330 aantal BEV (2044) ElaadNL: 10 mln BEV-personenauto's in 2044, 4,3 mln laadpuntenbron
- 331 kW extra piek per EV ElaadNL: regulier thuisladen 1-2,5 kW extra piekbelasting per EVbron
- 327 % reductie autobezit per autodeler KiM: autobezitsreductie autodelers P2P 30%, B2C 61%, beide 63%bron
- 326 % van volwassenen dat autodeelt KiM: 2% van volwassenen gebruikt deelauto, 0,02% van autorittenbron
- 337 % minder auto's (visie) Urgenda 2030-visie: 20% minder auto's, >1 mln deelauto'sbron
- 324 Mton CO2 per jaar PBL: 100.000 deelauto's = 0,2-0,3 Mton CO2-reductiebron
- 322 % minder autokm per autodeler PBL: autodelers ruim 30% minder autobezit, 15-20% minder autokmbron
- 323 kg CO2 per autodeler per jaar PBL: CO2-reductie per autodeler 175-265 kg/jrbron
Standpunt Burgerplatform
Achtergrond
Het dossier
Voorkomen is beter dan genezen
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- CONCEPT Bron: collectieve V2G/deelauto-buffer als netondersteuning faciliteren of verplichtenBronmaatregel: maak bidirectionele deelauto-/vloothubs standaard in gebiedsontwikkeling en congestiestrategie; netgestuurde inzet i.p.v. alleen marktgestuurde zelfconsumptie. Optioneel: geen of afbouw stimulering stationaire thuisbatterij waar collectieve V2G-buffer aantoonbaar beter is. Hangt af van stop Energiewet (herschrijving).
- CONCEPT A1: Cooperatief Publiek Vervoer volledig (~1 mln publieke e-voertuigen), zonder V2G-plichtOptie: landelijke uitrol CPV (CPVNL): vraaggestuurde publieke auto's/busjes met rit-delen via digitale mobiliteitscentrale, doel van ~9,4 mln naar ~1 mln voertuigen. Geen V2G-eis aan de vloot. Keuze bij politician.
- CONCEPT B: Realistische stedelijke opschaling deelauto's (effecten per gebruiker PBL/KiM)Optie: gericht opschalen van (elektrische, bij voorkeur bidirectionele) deelauto's in stedelijk gebied en bij gebiedsontwikkeling, gecombineerd met parkeerbeleid; orde 100.000-500.000 deelauto's (PBL/CE Delft-scenario's). Keuze bij politician.
Overige maatregelen
- CONCEPT A2: Cooperatief Publiek Vervoer volledig (~1 mln publieke e-voertuigen), met V2G-plicht vlootOptie: als A1, maar alle publieke voertuigen bidirectioneel (V2G) en netgestuurd aan laadhubs, zodat stilstaande vloot (nacht, daluren) als flexibiliteit beschikbaar is. Keuze bij politician.
- CONCEPT C: Nulalternatief + V2G voor privé-EV's (buffer benutten)Optie: autopark groeit autonoom naar ~10 mln BEV (ElaadNL), beleid richt zich op netbewust laden en V2G voor privé-EV's (belemmeringen wegnemen, zie analysis 53). Geen actief beleid om autobezit te verminderen. Keuze bij politician.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
MKBA en brede welvaart
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Onderbouwing
Bronnen en documenten
Documenten
Links
Actief op dit onderwerp
In het nieuws
